THUỐC TRỊ CHÁY RẦY: CÁCH CHỌN VÀ SỬ DỤNG HIỆU QUẢ

Thuốc trị cháy rầy cần tác động đúng loài rầy, đúng giai đoạn và đúng vị trí chúng cư trú. Nếu ruộng đã xuất hiện từng chòm lúa khô vàng, bà con phải kiểm tra ngay phần gốc. Xử lý sớm sẽ giúp hạn chế cháy lan và bảo vệ những cây lúa còn khỏe. Cùng Happy Agri tìm hiểu chi tiết trong bài viết sau đây.

1. Cháy rầy là gì? Dấu hiệu nhận biết trên ruộng lúa

Cháy rầy không phải tên một loại bệnh. Đây là hiện tượng cây lúa bị khô vàng do rầy chích hút với mật số cao. Rầy nâu và rầy lưng trắng thường sống sát gốc lúa. Cả rầy non và rầy trưởng thành đều hút nhựa trong mô cây.

Khi mất nhiều nước và dinh dưỡng, cây lúa suy yếu nhanh. Lá chuyển vàng. Thân mềm. Cây dần héo và khô hoàn toàn. Ban đầu, ruộng thường xuất hiện vài chòm lúa vàng nhỏ. Những chòm này có hình tròn hoặc không đều. Sau đó, vùng cháy mở rộng sang cây bên cạnh.

Nếu không xử lý kịp thời, cả ruộng có thể bị cháy. Thiệt hại rất nặng.

Một số dấu hiệu giúp nhận biết gồm:

• Lúa vàng thành từng chòm.

• Cây héo dù ruộng còn nước.

• Có nhiều rầy sát gốc.

• Gốc lúa có dịch dính.

• Rầy nhảy lên khi vạch hàng.

• Cây dễ ngã và khô nhanh.

Bà con nên cúi thấp khi kiểm tra. Dùng tay vạch bụi lúa rồi quan sát bẹ lá sát mặt nước. Đây là nơi rầy thường tập trung. Không nên chỉ nhìn ngọn. Phần ngọn có thể ít rầy nhưng dưới gốc đã có mật số rất cao.

Rầy nâu còn có thể truyền virus gây bệnh vàng lùn và lùn xoắn lá. Vì vậy, kiểm soát rầy không chỉ giúp tránh cháy ruộng. Việc này còn hạn chế nguy cơ phát tán bệnh virus. Cần phân biệt cháy rầy với ngộ độc hữu cơ, khô vằn hoặc thiếu dinh dưỡng. Nếu không thấy rầy dưới gốc, bà con không nên vội phun thuốc.

Cháy rầy là gì? Dấu hiệu nhận biết trên ruộng lúa

2. Các nhóm thuốc trị cháy rầy thường được sử dụng

Không có một loại thuốc trị cháy rầy phù hợp cho mọi ruộng lúa. Việc lựa chọn phụ thuộc vào tuổi rầy, mật số và lịch sử sử dụng thuốc.

2.1. Nhóm giúp hạ nhanh mật số rầy

Nhóm này thường có đặc tính tiếp xúc hoặc vị độc. Thuốc phù hợp khi ruộng có nhiều rầy trưởng thành và cần giảm mật số nhanh.

Một số hoạt chất thường gặp gồm Fenobucarb, Isoprocarb và Metolcarb. Đây là các hoạt chất thuộc nhóm carbamate.

Thuốc cần tiếp xúc đúng vị trí rầy cư trú. Vì vậy, vòi phun phải được hạ thấp xuống phần gốc lúa.

Nhóm hạ nhanh thường có hiệu lực rõ trên rầy đang hoạt động. Tuy nhiên, khả năng tác động đến trứng có thể hạn chế.

Bà con cần kiểm tra lại sau phun. Không nên mặc định một lần xử lý sẽ kiểm soát hết mọi lứa rầy.

2.2. Nhóm nội hấp và chống chích hút

Một số hoạt chất có khả năng thấm vào mô cây. Khi rầy chích hút, chúng tiếp nhận hoạt chất và giảm ăn.

Pymetrozine và Triflumezopyrim là hai hoạt chất thường được nhắc đến trong hướng quản lý rầy. Cơ chế của chúng không giống nhau nên cần kiểm tra nhóm tác động trước khi luân phiên.

Nhóm chống chích hút thường không làm rầy rơi xuống ngay. Rầy có thể ngừng ăn trước rồi chết sau đó.

Đừng nóng vội. Bà con cần đánh giá đúng thời gian tác động của từng sản phẩm.

2.3. Nhóm ức chế sinh trưởng

Buprofezin thuộc nhóm ức chế tổng hợp chitin. Hoạt chất tác động rõ hơn trên rầy non đang lột xác.

Thuốc không phải lựa chọn chuyên để hạ nhanh rầy trưởng thành. Hiệu quả thường xuất hiện chậm hơn nhóm tiếp xúc.

Vì vậy, cần kiểm tra tuổi rầy trước khi chọn. Nếu ruộng chủ yếu có rầy cám, sản phẩm phù hợp sẽ giúp cắt lứa rầy mới.

Ngoài các nhóm trên, bà con có thể xem Danh mục thuốc trừ sâu rầy rệp tại Happy Agri. Danh mục giúp đối chiếu hoạt chất, dạng thuốc và phạm vi đăng ký.

3. Cách chọn thuốc trị cháy rầy theo tình trạng ruộng

Trước khi mua thuốc, bà con cần thăm đồng. Hãy kiểm tra ít nhất vài điểm trong ruộng. Không chỉ kiểm tra vùng đã vàng. Cần xem cả khu vực đang xanh nằm cạnh chòm cháy. Đây thường là nơi rầy đang tiếp tục di chuyển sang.

Nếu ruộng có nhiều rầy trưởng thành, cần ưu tiên hướng xử lý giúp giảm mật số nhanh. Thuốc phải được đăng ký cho rầy trên lúa. Nếu ruộng chủ yếu có rầy non, có thể lựa chọn hoạt chất tác động lên quá trình lột xác. Cách này hỗ trợ ngăn lứa rầy phát triển thành trưởng thành.

Trường hợp ruộng có nhiều tuổi rầy, việc xử lý sẽ khó hơn. Bà con nên chọn sản phẩm phù hợp với quần thể thực tế và theo dõi sau lần phun đầu. Không nên tự ý phối nhiều sản phẩm. Phối sai có thể làm tăng độc tính, gây cháy lá hoặc giảm hiệu lực.

Tên thương mại khác nhau chưa chắc khác cơ chế. Hai sản phẩm có thể chứa hoạt chất cùng một nhóm IRAC. Nếu dùng liên tục một nhóm, rầy dễ giảm độ nhạy. Hiệu quả thuốc sẽ thấp dần.

Rầy nâu và rầy lưng trắng đã ghi nhận khả năng kháng nhiều nhóm thuốc tại khu vực Đông Nam Á. Vì vậy, cần luân phiên những nhóm cơ chế còn hiệu lực tại địa phương.

Bà con cần xem ba thông tin trên nhãn:

• Tên hoạt chất.

• Nhóm cơ chế tác động.

• Đối tượng đăng ký.

Không chọn thuốc chỉ theo lời quảng cáo. Cũng không tự tăng liều khi thấy rầy chưa chết ngay.

Một số hoạt chất cần nhiều thời gian hơn để phát huy tác dụng. Chẳng hạn, nhóm ức chế chitin thường được đánh giá sau nhiều ngày thay vì vài giờ.

Cách chọn thuốc trị cháy rầy theo tình trạng ruộng

4. Kỹ thuật phun thuốc trị cháy rầy đạt hiệu quả cao

Dùng đúng thuốc chưa đủ. Kỹ thuật phun quyết định rất lớn đến hiệu quả kiểm soát rầy.

Phun đúng vị trí

• Rầy thường bám dưới gốc. Khi phun, bà con cần hạ thấp vòi để dung dịch tiếp cận bẹ lá và phần thân sát mặt nước.
• Nếu chỉ phun trên ngọn, phần lớn thuốc không chạm đến rầy. Hiệu quả vì thế giảm mạnh.
• Với ruộng lúa dày, nên rẽ lối hoặc vạch hàng. Cách này giúp thuốc lọt sâu xuống gốc.

Sử dụng đủ lượng nước

• Lượng nước phải đủ để phủ đều vùng cần xử lý. Không pha quá đặc rồi giảm lượng nước.
• Bình phun cần hoạt động ổn định. Béc không được nghẹt. Áp lực phun phải phù hợp.
• Bà con nên phun vào sáng sớm hoặc chiều mát. Tránh gió mạnh. Không phun khi trời sắp mưa.

Xử lý từ ngoài vào trong

• Khi cháy rầy xuất hiện thành chòm, rầy thường di chuyển ra vùng lúa xanh xung quanh. Vì vậy, cần xử lý cả vành đai ngoài chòm cháy.
• Không chỉ phun phần đã khô. Cây đã cháy hoàn toàn gần như không thể phục hồi.
• Mục tiêu là bảo vệ phần lúa còn sống. Đây mới là điều quan trọng.

Không tăng liều tùy ý

• Tăng liều không giúp phần lúa đã cháy xanh lại. Cách này còn gây áp lực kháng thuốc và ảnh hưởng sinh vật có ích.
• Hãy dùng đúng liều trên nhãn. Luân phiên hoạt chất thuộc nhóm cơ chế khác nhau nếu cần xử lý tiếp.

IRAC khuyến nghị tránh dùng liên tiếp sản phẩm cùng nhóm tác động. Việc luân phiên nhóm còn hiệu lực giúp giảm nguy cơ hình thành tính kháng. Người phun cần mang đủ bảo hộ. Đồng thời, phải tuân thủ thời gian cách ly của từng sản phẩm.

5. Câu hỏi thường gặp về thuốc trị cháy rầy

5.1. Lúa đã cháy rầy có xanh lại được không?

• Những bụi lúa mới vàng nhẹ vẫn có thể phục hồi nếu rầy được kiểm soát sớm. Tuy nhiên, cây đã khô hoàn toàn gần như không thể xanh lại. Thuốc chỉ giúp diệt hoặc kiểm soát rầy. Thuốc không phục hồi được mô cây đã chết.

5.2. Vì sao phun thuốc rồi rầy vẫn còn?

• Nguyên nhân thường do phun không trúng gốc, lượng nước quá ít hoặc chọn sai tuổi rầy. Rầy cũng có thể đã giảm độ nhạy với hoạt chất. Một số thuốc tác động chậm. Bà con cần kiểm tra theo thời gian hướng dẫn, không đánh giá quá sớm.

5.3. Có nên phun phòng rầy từ đầu vụ không?

• Không nên phun thuốc tràn lan khi mật số rầy còn thấp. Phun sớm có thể làm giảm thiên địch và tạo điều kiện cho rầy bùng phát về sau. IRRI lưu ý rằng khi thiên địch chiếm ưu thế, nguy cơ cháy rầy thường thấp. Việc dùng thuốc không cần thiết có thể làm mất cân bằng đồng ruộng.

Câu hỏi thường gặp về thuốc trị cháy rầy

Thuốc trị cháy rầy cần được chọn theo tuổi rầy, mật số và tình trạng ruộng. Bà con phải phun đúng gốc, đủ lượng nước và đúng thời điểm. Với phần lúa đã cháy hoàn toàn, mục tiêu chính là chặn rầy lan sang vùng còn xanh. Nếu chưa xác định được hoạt chất phù hợp, Happy Agri sẵn sàng hỗ trợ đối chiếu sản phẩm theo tình trạng thực tế.

Thông Tin Liên Hệ HAPPY AGRI

• Nhà máy 1: Lô A204, Khu công nghiệp Thái Hoà, Xã Đức Lập, Tỉnh Tây Ninh, Việt Nam.
• Nhà máy 2: Lô H, Khu công nghiệp Hải Sơn, Đức Hoà Hạ, Tỉnh Tây Ninh, Việt Nam.
• Zalo đại lý/NPP: 0856555585
• Zalo giới thiệu sản phẩm & tư vấn kỹ thuật vật tư: 0903175183
• Hỗ trợ khẩn cấp: 0845656606 - 0909085074 - 0702984270
• Fanpage: https://www.facebook.com/happyagri